De laatste ontwikkelingen in smartengeldvergoedingen bij een letselschade

5 juli 2024

Geplaatst in: Algemeen

Heb je onlangs letsel opgelopen door een ongeval? Dan is het waarschijnlijk dat je naast lichamelijke klachten ook kampt met de emotionele en psychische schade van het ongeval dat jou is overkomen. Alhoewel het leed dat je oploopt tijdens een ongeval zich lastig in geld laat uitdrukken, kan juist voor deze niet-tastbare schade smartengeld, een vorm van erkenning, compensatie en verlichting bieden.

De discussie over smartengeld in Nederland

Al jaren is er in Nederland een discussie gaande over de hoogte van de smartengeldbedragen. Sinds de jaren negentig zijn deze vergoedingen nauwelijks verhoogd. De voornaamste reden hiervoor is dat rechters, alhoewel zij een grote vrijheid hebben, de hoogte van het smartengeld met name op eerdere uitspraken baseerden. Ook buiten rechte is de smartengeldgids van de ANWB waarin uitspraken van rechters zijn verzameld, nog steeds het houvast om de hoogte van het smartengeld te bepalen. Hierdoor is er de afgelopen 20 jaar nauwelijks ontwikkeling in de hoogte van het smartengeld, zeker in civiele letselschadezaken. Ook vergeleken met onze Europese buren loopt Nederland achter. In veel landen om ons heen zijn de smartengeldbedragen aanzienlijk hoger

Juridische uitspraken vooral in het strafrecht laten de afgelopen jaren wel een ontwikkeling zien. Maar we zijn er nog niet. In dit artikel bespreken we enkele van deze rechtszaken. De rechtszaken die we zullen bespreken, laten met name in het strafrecht een ontwikkeling zien bij het bepalen van de hoogte van smartengeld.

Juridische uitspraken en de impact op smartengeldvergoedingen

Sinds 1992 stond de hoogste bovengrens voor smartengeld in Nederland op €136.134. Dit bleef zo totdat de Rechtbank Gelderland in 2015 een baanbrekende uitspraak deed. Een slachtoffer met ernstige brandwonden als gevolg van een brandbomaanslag werd toen een vergoeding van €200.000 toegekend, een bedrag dat in hoger beroep zelfs werd verhoogd naar €225.000.

Deze trend zette zich voort. In 2018 kende het Gerechtshof Den Haag €250.000 toe aan een slachtoffer met het ‘locked in’-syndroom. Kort daarna volgde de Rechtbank Noord-Nederland met eenzelfde bedrag voor een slachtoffer met een dwarslaesie na meerdere malen beschoten te zijn.

In 2020 stelde de Rechtbank Rotterdam opnieuw een hogere bovengrens in een strafzaak. Een slachtoffer van diefstal en mishandeling, die zwaar lichamelijk letsel opliep, kreeg €350.000 toegekend. De Rechtbank Den Haag bevestigde deze grens in 2022 door hetzelfde bedrag toe te wijzen aan een slachtoffer van zware mishandeling en poging tot doodslag. Hiermee is de bovengrens in minder dan 10 jaar bijna verdrievoudigd, voornamelijk door uitspraken in strafzaken.

De rol van de rechter

Het bepalen van de hoogte van smartengeld is een complexe taak die voornamelijk bij de rechter ligt. De rechter heeft veel vrijheid bij het toepassen van het billijkheidscriterium, wat betekent dat hij of zij op basis van redelijkheid en rechtvaardigheid de hoogte van het smartengeld bepaalt. Echter, deze vrijheid biedt vaak weinig houvast voor voorspelbare uitkomsten. Het vergelijken van bedragen die eerder door rechters zijn toegekend, blijkt in de praktijk lastig.

Hierdoor ontstaat een situatie waarin er geen duidelijke richtlijnen zijn, wat leidt tot grote variaties in de toegekende bedragen. Deze variabiliteit heeft geleid tot een roep om een meer gestroomlijnder en meer gestructureerde aanpak. In de juridische literatuur wordt al lange tijd gepleit voor een methode die de vergelijking van zaken vergemakkelijkt en meer consistentie brengt in de toekenning van smartengeld. Dit zou niet alleen de voorspelbaarheid van de uitspraken vergroten, maar ook bijdragen aan een eerlijkere compensatie voor slachtoffers van letselschade.

De Rotterdamse schaal

Recent heeft de Erasmus School of Law, in opdracht van de Raad voor de Rechtspraak, een project gestart met als doel ordening te brengen in de toekenning van smartengeldbedragen in Nederland. De onderzoekers willen met dit project een betere basis leggen voor het bepalen van smartengeld in specifieke gevallen, zowel door civiele als strafrechters, en ook buiten de rechtbank.

Dit project heeft geleid tot de ontwikkeling van de Rotterdamse Schaal. Deze schaal moet duidelijk maken hoe smartengeldbedragen in verschillende categorieën zich tot elkaar verhouden. Hierdoor wordt niet alleen een meer consistente aanpak mogelijk, maar kan ook efficiënter worden gewerkt bij het begroten van smartengeld. De Rotterdamse Schaal is bedacht door mr. dr. M.R. (Marnix) Hebly en prof. mr. S.D. (Siewert) Lindenbergh van de Erasmus Universiteit.

Hoe Wijs je kan helpen

De hoogte van de smartengeldvergoedingen laten de laatste jaren een ontwikkeling zien, maar de uitspraken zijn nog erg grillig.

De berekening van smartengeldvergoedingen kan daarom vrij ingewikkeld zijn. Daarom raden wij je altijd aan om een letselschadejurist in te schakelen die je hierbij kan helpen. De juristen van Wijs zijn superspecialisten op het gebied van het berekenen van letselschade en ook het onderhandelen over de hoogte van het smartengeld. Zij houden de laatste ontwikkelingen in de gaten en zetten alles op alles om ervoor te zorgen dat jij het bedrag ontvangt waar je recht op hebt. Wij hebben een helder beeld van wat er moet gebeuren en ondersteunen je bovendien bij alle administratieve rompslomp, zodat jij je volledig kunt focussen op jouw herstel.

Wil je graag meer informatie ontvangen, of eerst even kennis maken? Neem dan gerust contact met ons op via het contactformulier of bel ons op +31 35 203 2757.  Onze experts staan klaar om je te voorzien van deskundig advies en praktische ondersteuning. Samen zorgen we ervoor dat je de compensatie krijgt die je verdient, en helpen we je vooruit op weg naar herstel.

Op deze pagina refereren we naar een aantal overheidsinstanties en andere bronnen. Onderstaand vind je de bronvermelding van de genoemde artikelen:

Terug naar blog-overzicht